به گزارش مملکت آنلاین، رشد شتابان شهرنشینی در دهههای اخیر، سبک زندگی خانوادهها را دگرگون کرده و کودکان را در مرکز یکی از مهمترین چالشهای اجتماعی امروز قرار داده است؛ چالشی که ریشه در کمبود فضاهای بازی، حذف کوچهها و محدود شدن کودکی در چهاردیواری آپارتمانها دارد. در بسیاری از شهرها، بهویژه کلانشهرها، کودکان دیگر امکان تجربهی بازی آزاد، تعامل طبیعی با همسالان و تحرک بدنی کافی را ندارند. این تغییر، تنها یک مسئلهی سبک زندگی نیست؛ بلکه موضوعی مرتبط با سلامت جسمی، روانی و اجتماعی نسل آینده است.
در گذشته، کوچهها نخستین میدان تجربهی زندگی بودند؛ جایی که کودکان در آن میدویدند، زمین میخوردند، آشتی میکردند، گروه تشکیل میدادند و مهارتهای اجتماعی را بدون آموزش رسمی میآموختند. اما امروز، همان کوچهها به مسیرهای پرتردد خودروها تبدیل شدهاند و امنیت لازم برای حضور کودکان را ندارند. از سوی دیگر، بسیاری از مجتمعهای مسکونی فاقد فضای بازی استاندارد هستند و پارکهای شهری نیز یا دور از دسترساند یا ظرفیت کافی برای جمعیت محله را ندارند. نتیجه آن است که کودک، ناخواسته به خانه بازگردانده میشود؛ جایی که تنها گزینهی در دسترس، صفحهی تلویزیون، موبایل یا بازیهای دیجیتال است.
متخصصان حوزهی رشد کودک تأکید میکنند که بازی، یک نیاز اساسی و بخشی جداییناپذیر از فرآیند رشد است. بازی آزاد، نهتنها به تقویت مهارتهای حرکتی و هماهنگی عضلانی کمک میکند، بلکه بستری برای رشد تخیل، حل مسئله، مدیریت هیجان و یادگیری تعامل اجتماعی فراهم میآورد. محرومیت از این تجربهها، میتواند پیامدهایی همچون کاهش اعتمادبهنفس، افزایش وابستگی به ابزارهای دیجیتال، کاهش توانایی ارتباطی و حتی بروز مشکلات رفتاری را به دنبال داشته باشد. این پیامدها، در بلندمدت میتوانند کیفیت زندگی فردی و اجتماعی نسل آینده را تحت تأثیر قرار دهند.
در کنار این چالشها، والدین نیز با نگرانیهای جدی مواجهاند. بسیاری از خانوادهها به دلیل نبود فضای امن، از اجازه دادن به بازی بیرونی خودداری میکنند. برخی نیز به دلیل مشغلههای کاری، امکان همراهی کودک در فضاهای عمومی را ندارند. این شرایط، ناخواسته به افزایش انزوای کودکان و کاهش فرصتهای تجربهی واقعی زندگی منجر میشود. در چنین وضعیتی، نقش مدیریت شهری و نهادهای مسئول بیش از پیش اهمیت پیدا میکند. ایجاد فضاهای بازی کوچک اما استاندارد در محلهها، طراحی حیاطهای مشترک در مجتمعها، توسعهی پارکهای محلی و توجه به نیازهای کودکان در طرحهای شهری، اقداماتی ضروری و نه تشریفاتی هستند.
تجربهی بسیاری از کشورها نشان میدهد که حتی فضاهای کوچک، اگر با طراحی مناسب و نگاه کودکمحور ایجاد شوند، میتوانند تأثیر چشمگیری بر کیفیت زندگی کودکان داشته باشند. ایجاد مسیرهای امن پیادهروی، فضاهای سبز کوچک، زمینهای بازی محلی و برنامههای مشارکتی برای حضور خانوادهها در فضاهای عمومی، از جمله اقداماتی است که میتواند بخشی از این خلأ را جبران کند. همچنین، فرهنگسازی برای کاهش وابستگی به ابزارهای دیجیتال و تشویق به بازیهای گروهی، نقش مهمی در بازگرداندن نشاط به زندگی کودکان دارد.
در نهایت، باید پذیرفت که کودکی، دورهای کوتاه و غیرقابل بازگشت است. فرصتهایی که امروز از کودکان گرفته میشود، فردا قابل جبران نخواهد بود. اگر جامعه، مدیران شهری و خانوادهها به این واقعیت توجه نکنند، با نسلی روبهرو خواهیم شد که تجربهی زیستن در جهان واقعی را کمتر لمس کرده و بخش مهمی از مهارتهای اجتماعی خود را در پشت صفحههای دیجیتال از دست داده است. توجه به نیازهای کودکان، نهتنها یک مسئولیت اخلاقی، بلکه سرمایهگذاری برای آیندهای سالمتر، پویاتر و انسانیتر است.
انتهای پیام/