ماجراهای ما و تلگرام

به گزارش مملکت آنلاین، محسن بوالحسنی، روزنامه نگار در روزنامه ایران نوشت:

«تلگرام تا پایان فروردین فیلتر می‌شود؛ این تصمیمی است که در بالاترین سطح اتخاذ شده و تلگرام جای خود را به یک سامانه مشابه ملی خواهد داد.» از چند روز پیش که علاءالدین بروجردی رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس این جمله‌ها را به زبان آورد تا امروز یک آب خوش از گلوی اهل تلگرام پایین نرفته و موضوع فیلتر شدن و نشدن این پیام رسان مجازی و اما و اگرهایش نه فقط فضای مجازی، که بخش عمده‌ای از بخش‌های کلان جامعه را هم درنوردیده آنقدر که چهره‌های مختلف سیاسی و فرهنگی کشور به این موضوع به صورت جسته و گریخته یا مبسوط واکنش نشان داده‌اند.با این حال تا این لحظه نیز همچنان معلوم نیست که سرنوشت تلگرام دقیقاً دست چه کسی است و چه نهادی درباره آن تصمیم‌گیری خواهد کرد.

در روایتی هم که یکی از نمایندگان مجلس به نقل از رئیس جمهوری در دیدار برخی مدیران کشوری آورده بر این نکته صحه گذاشته شده است. این نماینده گفته رئیس جمهوری در نخستین صحبت‌های بعد از تعطیلات نوروزی خود به این موضوع اشاره کرد که تلگرام 95درصد مفید است و باقی این صددرصد ممکن است مخرب باشد و باید برای این 5 درصد کاری کرد.

وزیر ارتباطات هم گفته من مخالف فیلترینگ هستم اما باید دید چه پیش می‌آید و... اما ماجرای ما و تلگرام شاید چیزی بیشتر از این همه حساسیت باشد و برخلاف نظر برخی، تلگرام به خاطر مرغ همسایه بودنش غاز نیست. سهولت ارتباط و طراحی و امنیت این پیام رسان، آنچنان برای کاربران آن دلچسب است و مطبوع که برایشان فرقی نمی‌کند این نرم افزار چیست و چگونه است یا چه حساسیت‌هایی روی آن وجود دارد.

البته همین کاربران از روز اول تصمیم به استفاده دسته جمعی و میلیونی از تلگرام نگرفته اند؛ بلکه به شکلی کاملاً مصرف‌گرا و البته هوشمندانه، هر نرم افزاری که به آنها امکان بیشتری داد، انتخاب کردند و به محض آنکه نرم افزاری به دستشان رسید که یک درجه از قبلی بهتر بود، نرم افزار جدید را با قبلی جایگزین کردند. پس این وابستگی، وابستگی به پیشرفت و امکان است. مثلاً روزنامه‌نگاران تا پیش از تلگرام، کارهای خود را بیشتر با تلفن و ایمیل انجام می‌دادند و زمان در این پروسه، موضوعی بود که اتلافش تا آمدن تلگرام آن چنان به چشم نمی‌آمد. بله؛ براحتی کاربران تلگرام در رسانه متوجه شدند که وسایل ارتباط جمعی و سرعت آن برای برقراری ارتباط با جامعه هدف، آن چیزی است که به‌صورت خودآگاه یا ناخودآگاه در تلگرام پیش‌بینی شده و این سرعت اصلی‌ترین حرف جهان امروز، علی الخصوص در حوزه رسانه است. بسرعت، در دسترس بودن را هم اضافه کنیم. امروز و با تسلط تلفن‌های هوشمند، همه چیز در لحظه اتفاق می‌افتد و اگر از این لحظه جا بمانیم، احتمالاً لحظه جایگزینی وجود نخواهد داشت.

بگذریم از عواقبی همچون بی‌اعتمادی جامعه به مدیران بالادستی که با فیلتر این نرم افزارها به وجود می‌آید، اما نکته مهم این است که ما اصولاً با شعار کارهایی را پیش می‌بریم و برای پذیرش و توجیه عملی شدن شعارها اصولاً با پاک کردن مصرانه صورت مسأله سعی داریم خودمان را گول بزنیم که نرم افزارهای داخلی بهتر از خارجی‌ها هستند. «ویز» را برای مسیریابی فیلتر می‌کنیم و بعد نرم افزاری داخلی را جایگزین می‌کنیم که راهی بجز بن‌بست‌ها نمی‌برد. یا با فیلتر کردن تلگرام می‌خواهیم نرم افزاری را جایگزین کنیم که هم نسبت به آن بی‌اعتمادی وجود دارد (دلیل این بی‌اعتمادی مفصل و شاید هم مشخص است) و هم کارآیی آن زیر سؤال است و تجربه نیز در این وادی، خلافی را ثابت نمی‌کند.

به هر روی، تلگرام یک وابستگی عاطفی و برآمده از غرب‌گرایی ایرانی‌ها نیست. یک امکان برای مردمی است که دلشان می‌خواهد از هر چیزی بهترینش را در اختیار داشته باشند و موضوعی مثل تلگرام و دغدغه‌هایش آنقدر قوت لایموت روزانه‌شان نباشد. یاد آن تصویری می‌افتم که چند روز پیش روی خروجی خبرگزاری‌ها و همین کانال‌های تلگرامی قرار گرفت؛ تصویرِ نرم فیلترشکن روی صفحه لپ تاپ یک برنامه تلویزیونی. موضوع بیشتر از همه خنده دار بود. خنده تلخی که باز هم پاک کردن صورت مسأله را یادآوری می‌کرد. نه با «سروش» چیزی حل می‌شود نه با تلگرام. جهانِ امروز، جهان باز و وسیعی است و اگر ما هوشمندی‌مان به فیلترکردن و جلوگیری ختم شود به هیچ جا نمی‌رسیم جز همان جا که در نهایت با ویدئو رسیدیم و مسائلی از این قبیل.