این بچه چرا نمی‌شینه؟
دکتر مهدی شاکری گلپایگانی محقق و درمانگر طب‌سنتی- نقش تغذیه در بروز و کنترل سندروم اختلال تمرکز و بیش‌فعالی کودکان
به گزارش سرویس اجتماعی مملکت آنلاین ، اختلال توجه و تمرکز و بیش‌فعالی کودکان یک اختلال رفتاری شایع در کودکان است که بین سنین ۳ تا ۷ سالگی یعنی سن شروع مدرسه بروز می‌کند. حدود ۴ تا ۷ درصد کودکان در این سنین مبتلا به این مشکل هستند که متاسفانه در درصدی از کودکان تا سنین بلوغ و بزرگسالی نیز تداوم پیدا کرده و تاثیر منفی در کارکرد شغلی و حتی زندگی خانوادگی فرد می‌گذارد. این اختلال در پسران حدود ۲ تا ۴ برابر دختران دیده می‌شود.
علل ایجاد اختلال توجه، تمرکز و بیش‌فعالی در کودکان
تحقیقات و مطالعات علمی و دقیق هنوز علت دقیق و واضحی برای بروز این اختلال معرفی نکرده است؛ ولی با بررسی‌های آماری و مطالعه‌ی سبک‌زندگی والدین این کودکان و خود کودک، عوامل موثر در بروز این سندرم را می‌توان این‌گونه معرفی کرد:
1- مزاج والدین کودکان بیش‌فعال
بررسی‌ها نشان می‌دهد این کودکان معمولا دارای پدران و مادران با مزاج گرم بوده و با توجه به سبک‌زندگی و تغذیه‌ی این والدین معمولا غلبه گرمی و سوء مزاج گرم و حتی خشک قالب هم دارند.
2- مزاج کودکان مبتلا به بیش‌فعالی و کمبود توجه
معمولا این کودکان دارای مزاج سرشتی گرم و خشک (صفراوی) و یا سرد و خشک (سودایی) هستند و هر چه غلبه‌ی خشکی در این کودکان بیشتر باشد رفتارهای تکانشی و خشن در این کودکان بیشتر است.
3- نقش سبک‌زندگی والدین در ایجاد این سندروم
سبک‌زندگی والدین و به تبع آن سبک‌زندگی کودک نقش موثری در بروز این سندرم داشته و در بین عوامل موثر در سبک‌زندگی، تغذیه و نوع موادغذایی مصرفی در خانواده بیشترین نقش و تاثیر را در بروز و یا کنترل علائم این سندرم دارد که به طور کامل در ادامه‌ی این مطلب به شرح آن می‌پردازیم.
4- ارتباط با طبیعت
یکی دیگر از ویژگی‌های سبک‌زندگی نوع و مقدار ارتباط با طبیعت است که مطالعات جدید نشان می‌دهد عدم ارتباط با طبیعت و یا ارتباط کم در طبیعت عامل جدی و مهمی در بروز این اختلال دارد. متاسفانه زندگی شهرنشینی و ارتباط تنگاتنگ همه‌‌ی انسان‌ها با دنیای مجازی، ارتباط با طبیعت را کم کرده است. کودکان امروزه کمتر خاک‌بازی می‌کنند، از درخت آن بالا می‌روند و آب‌بازی یا آتش‌بازی می‌کنند. فقدان این ارتباط علاوه بر افزایش آمار بیش‌فعالی، باعث تداوم این اختلال تا بزرگسالی نیز می‌شود.
5- سایر عوامل موثر ابتلای کودک به بیش‌فعالی
* مصرف سیگار و الکل در دوره‌ی بارداری توسط مادر
* رژیم‌غذایی کم پروتئین و سرشار از مواد قندی ساده و صنعتی
* کمبود بعضی از املاح در بدن کودک مثل کمبود کلسیم، منیزیم و روی
* مسمومیت با فلزات سنگین مثل سرب
* اختلالات غده‌ی تیروئید
* فقر امگا ۳ در رژیم‌غذایی
* رژیم‌غذایی مملو از مواد افزودنی و رنگ‌های مصنوعی و مواد نگهدارنده (غذاهایی با رنگ‌های مصنوعی/ فست‌فودها/ کنسروها/ شیرینی‌های قنادی)
* مصرف زیاد روغن‌های جامد(چربی ترانس)
* حساسیت‌های غذایی با بروز آسم، اگزما و حساسیت‌های پوستی
علائم اختلال بیش‌فعالی و کمبود توجه و تمرکز در کودکان
* تحرک زیاد همراه با بی‌قراری
* قرار نگرفتن در وضعیت نشسته
* تحریک و تهیج شدن فوری به محرک‌های خارجی
* عدم توانایی در تمام کردن یک بازی گروهی با سایر بچه‌ها
* پاسخ‌های سریع بدون فکر به سوالات
* پرحرفی
* حمله به سایر کودکان و یا ایجاد مزاحمت برای آن‌ها
* نداشتن صبر و حوصله برای گوش کردن به صحبت‌های دیگران
* گم کردن لوازم ضروری و شخصی خود در مهد یا مدرسه
* انجام کارهای فیزیکی پرخطر
* در سنین پایین گریه‌های بدون دلیل
* معمولا به آنچه از آن‌ها خواسته می‌شود، عمل نمی‌کنند.
* معمولا به درخواست‌ها پاسخ نمی‌دهند.
* معمولا کاری را به اتمام نمی‌رسانند.
* معمولا دیکته‌های پر غلط می‌نویسند.
نکته: مجموعه علائم ذکر شده، در این کودکان به طور کامل و همراه هم نیست.
این سندروم به سه شکل در کودکان بروز می‌کند
- کودک فقط بیش‌فعال است.
- کودک فقط اختلال در تمرکز دارد.
- کودک هم بیش‌فعال است و هم مشکل در تمرکز دارد.
تشخیص بیش‌فعالی در کودکان
تشخیص دقیق سندرم بیش‌فعالی و نقص توجه و تمرکز یا ADHD توسط درمانگر متخصص و با توجه به شرح حال دقیق و وجود حداقل تعدادی از علائم ذکر شده در رفتارهای کودک است و این علائم حداقل باید در یک دوره‌ی زمانی شش ماهه در کودک مشاهده شود.
درمان
در صورت رفتارهای غیرقابل کنترل و خشن که سبب آسیب جدی به کودک یا دیگران از طرف کودک می‌شود (مثل خواهر و برادر کوچکتر یا هم‌بازی‌ها و هم‌کلاسی خود در مهد و مدرسه)، در این مورد حتما درمان دارویی تحت نظر درمانگر متخصص لازم است.
مورد دیگری که درمان دارویی را ملزم می‌کند در صورتی است که عدم تمرکز و نقص توجه شدید در کودک وجود دارد که به دنبال آن کارکرد تحصیلی کودک در سنین مدرسه مختل شده باشد، در غیر از این موارد معمولا مصرف داروهای شیمیایی با احتیاط مصرف شود.
کنترل علائم بیش‌فعالی در کودکان
همان‌طور که ذکر شد، اختلال رفتاری بیش‌فعالی در کودکان ارتباط مستقیم با مزاج والدین کودک و خود کودک دارد و معمولا در مزاج‌های دارای ویژگی گرم و خشک و یا سرد و خشک مشاهده می‌شود؛ بنابراین می‌توان نتیجه گرفت حفظ تعادل مزاجی کودک بهترین وسیله‌ی کنترل رفتارهای این کودکان است و بهترین ابزار کنترل حفظ تعادل مزاج در طب‌ایرانی تنظیم برنامه‌ی غذایی بر مبنای مزاج کودک است. هدف اصلی این برنامه‌ی غذایی پیشگیری از تشدید گرمی و یا تشدید خشکی مزاج کودکان است، به این جهت است که حتی توصیه‌هایی از طرف پیامبر و سایر معصومین(ع) داریم که مادران کمی قبل از تولد کودک، جهت کاهش خشکی مزاج نوزاد خود، از رطب تازه استفاده کنند.
پرهیز‌های غذایی در کودکان بیش‌فعال
* حداقل مصرف مواد قندی، شکر سفید، تنقلات شیرین، شیرینی‌های قنادی و فست فودها.
* حداقل استفاده از موادغذایی که رنگ‌های افزودنی دارند.
* حداقل مصرف موادغذایی با مزاج گرم و خشک.
* حداقل مصرف نوشابه‌های گازدار و نوشیدنی‌هایی با مواد نگهدارنده.
* حداقل مصرف شکلات.
* حداقل مصرف مکمل‌های دارویی.
موادغذایی مفید برای کنترل بیش‌فعالی در کودکان
* استفاده از قند و شکر قهوه‌ای
* استفاده از شیرینی‌های طبیعی مثل عسل، خرما، انجیر، کشمش
* مصرف زیتون و روغن زیتون
* خوردن سوپ جو به همراه آبغوره با روغن زیتون یا روغن کنجد
* حریره‌بادام
* کدوی حلوایی
* آب انار/ آب زرشک/ آب هویج
* شربت خاکشیر
* عرق کاسنی و شاهتره
* شربت آبلیمو و عسل
* دم‌کرده‌ی بنفشه
* شربت سرکه، عسل و عرق نعناع
* سبزیجاتی مثل خرفه، کرفس و اسفناج
* دمنوش بابونه
* مصرف ماهی در وعده‌های غذایی حداقل هفته‌ای دو نوبت
* جوانه‌ی گندم
توصیه‌های مهم به والدین دارای کودکان بیش‌فعال
* صبحانه‌ی کامل را در برنامه‌ی غذایی کودک فراموش نکنید که عامل مهمی در کنترل علائم ADHD است.
* کنترل بازی‌های کامپیوتری و تماشای فیلم‌های کارتونی خشن توسط کودک.
* ارتباط بیشتر کودک با آب، خاک و هوای آزاد.
* والدین این کودکان زمینه‌ای فراهم کنند که حتما هفته یک بار کودک ارتباط مستقیم با طبیعت داشته باشد و او را در فضای سبز و پارک‌ها آزاد بگذارند تا حداقل یکی از فعالیت‌های زیر را انجام دهد. پای برهنه روی خاک راه برود و با دست‌های خود خاک‌بازی و یا گِل‌بازی کند.
* در هوای مناسب سال آب‌بازی کنند یا امکان شنا در استخر داشته باشد.
* تماس با درخت مثل بالا رفتن از درخت و تاب بستن به درخت
* توصیه می‌شود در منزل لگنی از خاک تهیه شود تا کودک بتواند خاک‌بازی یا گِل‌بازی کند.
این رفتارهای کودک ارتباط او را با عوامل طبیعی مثل آب، خاک، گل و درختان زیاد می‌کند و به قدری موثر است که بعد از چند هفته به وضوح رفتارهای بی‌قراری و عدم آرامش کودک، بدون نیاز به هیچ داروی شیمیایی، کاهش می‌یابد؛ بنابراین توصیه‌های ساده را جدی بگیرید و به بخشی از سبک‌زندگی خود و کودک خود تبدیل کنید و نتایج معجزه‌آسای آن را هم ببینید.
ارسال نظر